CSMTથી ઉત્તર તરફ દસ મિનિટ ચાલતાં આવતું ક્રૉફર્ડ માર્કેટ — સત્તાવાર રીતે મહાત્મા જ્યોતિબા ફુલે મંડઈ — 1869માં ખૂલ્યું. તેનો નૉર્મન-ગૉથિક ક્લૉક ટાવર અને પ્રવેશદ્વાર ઉપરનાં પથ્થરનાં શિલ્પો, જે લૉકવુડ કિપ્લિંગે (રડયાર્ડના પિતા) ડિઝાઇન કર્યાં હતાં, એની પાછળ ફળ, મસાલા, સૂકો મેવો, મીઠાઈ અને ઘરવખરીનો લોખંડની છતવાળો વિશાળ હૉલ છે.
એની પેલે પાર જૂનું “નેટિવ ટાઉન” શરૂ થાય છે: એક પછી એક ગલીમાં ખાસ ચીજોનાં બજારો. મંગળદાસ માર્કેટ કાપડ વેચે છે, ઝવેરી બજાર સોનું અને ચાંદી, ચોર બજાર ઍન્ટિક અને જાતજાતની જૂની ચીજો. આ બધાની વચ્ચેથી ઉત્તર તરફ જાય છે મોહમ્મદ અલી રોડ, શહેરના મુસ્લિમ વિસ્તારનું હૃદય.
શું જોવું અને શું કરવું: ક્રૉફર્ડ માર્કેટ અને બજારો
ક્રૉફર્ડ માર્કેટમાં ખરીદી કરો
મસાલા, ચા, સૂકો મેવો અને, આશરે એપ્રિલથી જૂન સુધી, હાફૂસ કેરી માટે આવો. પ્રવેશદ્વાર પર બિનસત્તાવાર “ગાઇડ” તમારી સાથે થઈ જાય એવું બને; મક્કમતાથી “ના, આભાર” કહી દેવું પૂરતું છે.
બજારોમાંથી થઈને મુંબાદેવી પહોંચો
મંગળદાસ માર્કેટ અને ઝવેરી બજારમાંથી ચાલીને મુંબાદેવી મંદિર સુધી જાઓ, જે એ દેવીને સમર્પિત છે જેમના પરથી મુંબઈનું નામ પડ્યું.
રમઝાનમાં મોહમ્મદ અલી રોડ પર ખાઓ
પવિત્ર મહિના દરમિયાન મિનારા મસ્જિદની આસપાસની શેરીઓ સૂર્યાસ્ત પછી કબાબ, નલ્લી નિહારી, માલપુઆ, ફિરની અને બીજું ઘણું વેચતા સ્ટૉલથી મોડી રાત સુધી ભરાઈ જાય છે. એ ખાણીપીણીનો જબરદસ્ત, ખૂબ ભીડવાળો અનુભવ છે. રમઝાન સિવાય આ વિસ્તારનાં જૂનાં રેસ્ટોરાં અને મીઠાઈની દુકાનો હંમેશ મુજબ ખુલ્લાં રહે છે.
ચોર બજારમાં ખજાનો શોધો
મટન સ્ટ્રીટની આસપાસનું આ “ચોરોનું બજાર” જૂની ઘડિયાળો, ફિલ્મનાં પોસ્ટર, પિત્તળનાં વાસણો, ફર્નિચર અને અજાયબ ચીજોનો વેપાર કરે છે. ઘણી દુકાનો શુક્રવારે બંધ રહે છે.

કેવી રીતે પહોંચવું
- ચાલીને: ક્રૉફર્ડ માર્કેટ CSMTથી લગભગ 10–15 મિનિટ ચાલવાના અંતરે છે.
- ટ્રેનથી: મોહમ્મદ અલી રોડથી સૌથી નજીક મસ્જિદ સ્ટેશન (સેન્ટ્રલ અને હાર્બર લાઇન) છે; ઝવેરી બજારથી સૌથી નજીક મરીન લાઇન્સ (વેસ્ટર્ન લાઇન) છે.
- ગાઇડ સાથે: માર્કેટ અને સ્ટ્રીટ ફૂડ ટૂર આ ગલીઓમાં ફરવાનું ઘણું સહેલું બનાવે છે.
સ્થાનિક ટિપ્સ
- ખરીદી માટે સવારે અને ખાવા માટે અંધારું થયા પછી જાઓ.
- મુખ્ય માર્કેટ રવિવારે શાંત અથવા અમુક અંશે બંધ હોય છે.
- ગલીઓ સાંકડી અને ભીડવાળી છે: નાની બૅગ આગળની તરફ રાખો અને ફોન સાચવીને રાખો.
- મર્યાદાસરનાં કપડાં પહેરો, ખાસ કરીને મસ્જિદ કે મંદિરમાં જવાનો વિચાર હોય તો.
આ સ્થળને આવરી લેતી ટૂર
આ ગાઇડેડ અનુભવો આ સ્થળને આવરી લે છે અથવા તેની મુલાકાત સાથે સહેલાઈથી જોડી શકાય છે:
સાંજની ફૂડ વૉક શરૂઆત US$15 મુંબઈ: સ્ટ્રીટ ફૂડ અને નાઇટ માર્કેટ ટૂર
મુંબઈનાં નાઇટ માર્કેટમાં સાંજની વૉક, એવા ફૂડ સ્ટૉલ પર રોકાણ સાથે જ્યાં સ્થાનિક લોકો લાઇન લગાવે છે. રસ્તામાં તમે એક પછી એક શાકાહારી અને માંસાહારી નાસ્તા ચાખો છો, અને પસંદગી ગાઇડ કરે છે — કયા સ્ટૉલ પર ભરોસો કરવો એની અટકળ કર્યા વિના મુંબઈનું સ્ટ્રીટ ફૂડ ખાવાનો સૌથી ખાતરીભર્યો રસ્તો.
- જાણીતા સ્ટૉલ પર શાકાહારી અને માંસાહારી નાસ્તા
- અંધારું થયા પછી ઝગમગતાં નાઇટ માર્કેટ અને બજારો
- સ્થાનિક ગાઇડે પસંદ કરેલા સ્ટૉલ
વહેલી સવારની ગાઇડેડ ટૂર શરૂઆત US$16 મુંબઈ મૉર્નિંગ માર્કેટ ટૂર: ફૂલો, માછલી અને બીજું ઘણું
નાસ્તા પહેલાંનું મુંબઈ: બૂમાબૂમથી ગાજતું માછલી બજાર, ફૂલ બજારના રંગો, પછાડી-પછાડીને ધોવાતાં સવારનાં કપડાં અને લોકલ ટ્રેનની સફર. આ એ શહેર છે જે મોટા ભાગના મુલાકાતીઓ ઊંઘમાં ચૂકી જાય છે.
- પૂરજોશમાં ચાલતું જથ્થાબંધ માછલી બજાર અને ફૂલ બજાર
- સવારની ધોલાઈનું ચાલુ કામ
- લોકલ ટ્રેનની સફર




