फोर्ट, ओव्हल मैदान आणि काळा घोडा

1860 च्या दशकात ईस्ट इंडिया कंपनीच्या जुन्या किल्ल्याची तटबंदी पाडण्यात आली आणि बॉम्बेने स्वतःला नव्याने, दिमाखात उभारले. एका नव्या मोकळ्या मैदानाच्या — ओव्हल मैदानाच्या — कडेने व्हिक्टोरियन गॉथिक शैलीतील सार्वजनिक इमारतींची रांग उभी राहिली: जुने सचिवालय, दीक्षांत सभागृह आणि ग्रंथालयासह विद्यापीठ, आणि मुंबई उच्च न्यायालय.

साठ वर्षांनंतर, ओव्हलच्या दुसऱ्या बाजूला खाडीत भराव टाकून मिळवलेली जमीन आर्ट डेको निवासी इमारती आणि सिनेमागृहांनी भरली. 2018 मध्ये युनेस्कोने या दोन्ही रांगांचा “मुंबईचे व्हिक्टोरियन गॉथिक आणि आर्ट डेको समूह” म्हणून एकत्रित समावेश केला. लगतच आग्नेयेला काळा घोडा हा शहराचा कला-परिसर आहे.

काय पाहाल आणि काय कराल: फोर्ट, ओव्हल मैदान आणि काळा घोडा

ओव्हल मैदानात फेरफटका मारा

मैदानावर दिवसभर क्रिकेटचे सामने चालतात. मधल्या वाटेवरून जागतिक वारसा स्थळाचे दोन्ही भाग एकाच वेळी दिसतात: पूर्वेला उच्च न्यायालय आणि 85 मीटर उंचीचा राजाबाई क्लॉक टॉवर, जॉर्ज गिल्बर्ट स्कॉट यांची रचना, 1878 मध्ये पूर्ण; पश्चिमेला आर्ट डेको इमारतींच्या वळणदार बाल्कन्या.

आर्ट डेकोची ठळक ठिकाणे शोधा

चर्चगेट स्टेशनसमोरचा इरॉस सिनेमा (1938) आणि कुलाब्यातील रीगल सिनेमा (1933) सर्वांत प्रसिद्ध. ही शैली मरीन ड्राइवच्या कडेने पुढे चालू राहते. तुम्ही काय पाहत आहात हे समजून घेण्याचा सर्वांत सोपा मार्ग म्हणजे गाइडेड आर्किटेक्चर वॉक.

संग्रहालयाला भेट द्या

छत्रपती शिवाजी महाराज वस्तुसंग्रहालय (CSMVS, पूर्वीचे प्रिन्स ऑफ वेल्स म्युझियम) हे मुंबईतील सर्वोत्तम संग्रहालय — जॉर्ज विटेट यांनी रचलेल्या घुमटाकार इमारतीत, बागेच्या मधोमध. शिल्पे, लघुचित्रे आणि सजावटी कलांसाठी दोन तास ठेवा.

काळा घोडा धुंडाळा

जहांगीर आर्ट गॅलरीभोवती तुम्हाला पदपथावरचे चित्रकार, डेव्हिड ससून ग्रंथालय, आकाशी निळ्या रंगाचे केनेसेथ एलियाहू सिनेगॉग, बुटीक आणि शहरातील काही सर्वोत्तम कॅफे भेटतील. काळा घोडा कला महोत्सव सहसा जानेवारीअखेर किंवा फेब्रुवारीत हे रस्ते व्यापून टाकतो.

हॉर्निमन सर्कलचा फेरा घ्या

पुढे फ्लोरा फाउंटन (1864), सेंट थॉमस कॅथेड्रल (1718), हॉर्निमन सर्कलभोवतीच्या इमारती आणि एशियाटिक सोसायटीचे घर असलेल्या स्तंभयुक्त टाउन हॉलपर्यंत जा.

कसे पोहोचाल

• ट्रेनने: चर्चगेट (पश्चिम मार्ग) ओव्हल मैदानाच्या शेजारीच आहे; CSMT (मध्य आणि हार्बर मार्ग) फ्लोरा फाउंटनपासून दहा मिनिटांच्या चालीवर.
• मेट्रोने: अ‍ॅक्वा लाइनची (मार्ग 3) फोर्ट परिसरात स्थानके आहेत — सध्याचा नकाशा पाहा.
• पायी: काळा घोडा गेटवे ऑफ इंडियापासून सुमारे दहा मिनिटांच्या चालीवर आहे.

स्थानिक टिप्स

• उच्च न्यायालय आणि विद्यापीठ या चालू संस्था आहेत: एखादी टूर किंवा खुला दिवस प्रवेश देत नसेल, तर त्या बाहेरूनच न्याहाळा.
• रविवारची सकाळ चालायला आणि छायाचित्रणाला सर्वांत शांत; कामकाजाच्या दिवशी कार्यालयीन वेळेची वर्दळ असते.
• संग्रहालये आणि कलादालने सहसा आठवड्यातून एक दिवस किंवा सार्वजनिक सुट्ट्यांना बंद असतात — जाण्यापूर्वी तपासा.
• मैदानावर सावली कमी; उन्हाळ्याच्या महिन्यांत 10:00 पूर्वी किंवा 16:30 नंतर चाला.

हे ठिकाण समाविष्ट असलेल्या टूर्स

हे गाइडेड अनुभव या ठिकाणाला भेट देतात किंवा त्याच्याशी सहज जोडता येतात:

गाइडेड वॉकिंग टूर सुरुवात US$12

🕒 2.5 तास 📍 निघण्याचे ठिकाण फोर्ट, दक्षिण मुंबई

व्हिक्टोरियन गॉथिक हेरिटेज क्वार्टर आणि आर्ट डेको वॉकिंग टूर

ओव्हल मैदानाच्या दोन बाजूंना समोरासमोर उभ्या असलेल्या युनेस्को जागतिक वारसा समूहातून गाइडेड फेरफटका: एका बाजूला एकोणिसाव्या शतकातील गॉथिक, दुसऱ्या बाजूला 1930 च्या दशकातील आर्ट डेको. पैशाचे उत्तम मोल, आणि फोर्ट परिसराची वास्तुकला समजून घेण्याचा सर्वोत्तम मार्ग.

• युनेस्को यादीतील मुंबईच्या व्हिक्टोरियन गॉथिक इमारती
• आर्ट डेको निवासी इमारती आणि सिनेमागृहे
• वास्तुरचनेमागच्या गोष्टी

किंमत व उपलब्धता पाहा

गाइडेड वॉकिंग टूर सुरुवात US$26

🕒 3 तास 📍 निघण्याचे ठिकाण दक्षिण मुंबई

मुंबई: दक्षिण मुंबईची गाइडेड हेरिटेज वॉकिंग टूर

शहराच्या सर्वांत जुन्या भागातून तीन तासांचा पायी फेरफटका — सेंट थॉमस कॅथेड्रल, फोर्टचे रस्ते आणि मरीन ड्राइव — आणि सात बेटांचे बॉम्बे कसे झाले हे समजावणारा गाइड.

• सेंट थॉमस कॅथेड्रल आणि फोर्ट परिसर
• मरीन ड्राइव
• शहराचा वसाहतकालीन आणि व्यापारी इतिहास

किंमत व उपलब्धता पाहा